Çocuklarda Nazar, Sakarlık ve Akîka Kurbanı İlişkisi

Çocuklarda Nazar, Sakarlık ve Akîka Kurbanı Arasındaki İlişki

Çocuklarda zaman zaman görülen dalgınlık, sık düşme, küçük kazalar veya sakarlıklar aileleri endişelendirebilir. Özellikle toplumumuzda bu tür durumlar bazen “nazar değmiş olabilir mi?” sorusunu gündeme getirir. Bunun yanında bazı aileler, akîka kurbanının çocuk üzerindeki nazar ve olumsuzluklarla bir ilişkisi olup olmadığını da merak eder.

Bu konuda hem dinî bilgileri doğru aktarmak hem de çocukların fiziksel ve psikolojik durumlarını göz ardı etmemek gerekir.

Nazar Nedir?

İslam kültüründe nazar, kişinin sahip olduğu bir nimetin başkasının bakışı veya etkisi sebebiyle zarar görmesi şeklinde anlaşılmış ve hadislerde nazardan söz edilmiştir. Diyanet’in Hadislerle İslam çalışmasında da nazarın İslamî kaynaklarda yer aldığı ve Hz. Peygamber’in çocukların nazardan korunması konusunda dua ve okumayı tavsiye ettiği aktarılmaktadır. (Diyanet Hadislerle İslam)

Bu nedenle çocukların çok sevilmesi, övülmesi veya dikkat çekmesi sonrasında ailelerin nazar konusunda hassas davranması dinî ve kültürel açıdan anlaşılabilir bir durumdur.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır:

Her düşme, sakarlık, dalgınlık veya küçük kaza nazar olarak değerlendirilmemelidir.

Çocukların gelişim dönemlerinde koordinasyonlarının henüz tam olarak gelişmemiş olması, dikkatlerinin çabuk dağılması, oyun sırasında hızlı hareket etmeleri veya çevresel faktörler de bu tür durumların doğal sebepleri olabilir.

Çocuklarda Sakarlık Nazar Belirtisi midir?

Çocuğun sık sık bir yerlere çarpması, eşyaları düşürmesi veya oyun oynarken düşmesi tek başına nazara işaret eden kesin bir belirti değildir.

Özellikle küçük çocuklarda hareket becerileri yaşa bağlı olarak gelişmeye devam eder. Bu nedenle çocuğun yaşına, gelişim dönemine ve içinde bulunduğu şartlara bakmak gerekir.

Ailelerin bu noktada yapabileceği en doğru şey, çocuğu hemen “nazar değdi” şeklinde etiketlemek yerine durumu sakin şekilde gözlemlemektir.

Eğer düşmeler veya sakarlıklar çok sıklaşıyor, çocuğun günlük yaşamını etkiliyor ya da başka dikkat çekici belirtilerle birlikte görülüyorsa bir çocuk sağlığı uzmanından değerlendirme almak daha doğru olacaktır.

Akîka Kurbanı Nedir?

Akîka kurbanı, yeni doğan çocuk için Allah’a şükür amacıyla kesilen kurbandır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, akîka kurbanının sünnet olduğunu belirtmektedir. Hz. Peygamber’in torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için akîka kurbanı kestiği de kaynaklarda aktarılmaktadır. (High Board of Religious Affairs)

Akîka kurbanının doğumun yedinci gününde kesilmesi daha faziletli kabul edilmekle birlikte, Diyanet kaynaklarına göre doğumdan itibaren bulûğ çağına kadar kesilmesi mümkündür. Aynı dönemde çocuğa isim verilmesi ve saçının tıraş edilmesi de kaynaklarda yer almaktadır. (Görüntülü Fetvalar)

Akîka Kurbanı Nazar İçin mi Kesilir?

Bu konuda en çok karıştırılan noktalardan biri budur.

Akîka kurbanının temel amacı nazarı ortadan kaldırmak değildir.

Akîka, çocuğun dünyaya gelmesi vesilesiyle Allah’a şükretmek amacıyla yapılan sünnet bir ibadettir. Diyanet’in açıklamalarında da akîka bu şekilde tanımlanmaktadır. (High Board of Religious Affairs)

Dolayısıyla “Çocuğa nazar değdi, akîka kesilirse nazar gider” şeklinde dinî açıdan kesin bir hüküm ortaya koymak doğru değildir.

Bununla birlikte bir Müslüman, çocuğunun sağlığı, huzuru ve iyiliği için Allah’a dua edebilir; nazardan korunmak amacıyla dinî kaynaklarda yer alan duaları okuyabilir ve aynı zamanda akîka ibadetini yerine getirebilir.

Bu iki uygulamanın amacı birbirinden ayrılmalıdır.

Akîka Kurbanı ile Çocuğun Korunması Arasında Nasıl Bir İlişki Kurulabilir?

Akîka kurbanını bir “tedavi” veya “nazar giderme yöntemi” olarak görmek yerine, çocuğun dünyaya gelmesiyle Allah’a şükretmenin ve sünneti yerine getirmenin bir ifadesi olarak değerlendirmek gerekir.

Bir aile akîka kurbanını çocuğu adına kestirirken:

• Allah’a şükreder.
• Sünnet olan bir ibadeti yerine getirir.
• Kurban ibadetinin paylaşma ve ikram yönünü yaşatır.
• Çocuğu için dua eder.
• İhtiyaç sahipleriyle paylaşmanın sevincini yaşar.

Bu açıdan akîka, çocuğun hayatına ilişkin güzel bir başlangıcın manevi bir ifadesidir.

Nazar Konusunda Çocuklar İçin Neler Yapılabilir?

Nazar konusunda İslamî kaynaklarda dua ve okuma tavsiye edilmiştir. Diyanet’in Hadislerle İslam çalışmasında Hz. Peygamber’in çocukların nazardan korunması için okuma konusunda tavsiyede bulunduğu aktarılmaktadır. (Diyanet Hadislerle İslam)

Aileler çocukları için dua edebilir, Kur’an’dan sure ve ayetler okuyabilir ve Allah’a sığınabilir.

Ancak dinî hassasiyet ile sağlık konularını birbirinin alternatifi olarak görmemek gerekir.

Çocuğun sürekli düşmesi, belirgin koordinasyon problemi yaşaması, davranışlarında ani değişiklikler görülmesi veya tekrarlayan kazaların ortaya çıkması durumunda gerekli sağlık değerlendirmesi ihmal edilmemelidir.

“Akîka Kesilmediği İçin Çocuk Sakardır” Demek Doğru mudur?

Hayır.

Akîka kurbanının kesilmemesi ile çocuğun sakar olması arasında dinî açıdan kurulmuş kesin bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmamaktadır.

Akîka sünnet bir ibadettir. Bir ibadetin yerine getirilmesi, onu yerine getiren aile için manevi bir değer taşır; ancak çocuğun fiziksel özellikleri veya yaşadığı kazalar hakkında kesin tıbbi ya da dinî sonuçlar çıkarmak doğru değildir.

Bu nedenle ailelerin “Akîka kesilmedi, çocuğun başına bunlar geliyor” şeklinde endişeye kapılmasına gerek yoktur.

Akîka kesmek isteyen aileler bunu Allah’a şükür ve sünneti yerine getirme niyetiyle yapmalıdır.

Akîka Kurbanı Ne Zaman Kesilir?

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamasına göre akîka kurbanı çocuğun doğduğu günden bulûğ çağına kadar kesilebilir. Bununla birlikte doğumun yedinci günü kesilmesi daha faziletli kabul edilmektedir. (High Board of Religious Affairs)

Dolayısıyla doğumdan hemen sonra akîka kesme imkânı bulamayan aileler de daha sonraki dönemlerde bu ibadeti yerine getirebilir.

Sonuç: Nazar, Sakarlık ve Akîka Birbirine Karıştırılmamalıdır

Çocuklarda görülen sakarlık veya sık düşme gibi durumlar aileleri nazar konusunda düşündürebilir. İslam’da nazarın varlığından söz edilmekle birlikte, her olumsuzluğu nazara bağlamak doğru değildir.

Akîka kurbanı ise yeni doğan çocuk için Allah’a şükür amacıyla gerçekleştirilen sünnet bir ibadettir.

Bu nedenle doğru yaklaşım şu şekilde özetlenebilir:

Akîka, nazarı tedavi etmek için değil; Allah’a şükretmek ve sünneti yerine getirmek için kesilir.

Çocuğun korunması için dua edilebilir, nazar konusunda dinî tavsiyeler uygulanabilir; ancak çocuğun sağlığıyla ilgili sorunlarda tıbbi değerlendirme de ihmal edilmemelidir.

Anne ve babaların en önemli sorumluluğu, çocuklarını hem manevi açıdan sevgi, dua ve güzel bir ortamla desteklemek hem de fiziksel ve gelişimsel ihtiyaçlarını dikkatle takip etmektir.

Güvenilir Kaynaklar

Bu yazının dinî bölümünde temel referans olarak Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu ve Diyanet’in Hadislerle İslam kaynaklarından yararlanılmıştır. Akîka kurbanının hükmü ve zamanı konusunda Diyanet’in güncel açıklamaları esas alınmıştır. (High Board of Religious Affairs)

Anadolu Birlik — Kurbanınız kusursuz bir sisteme emanet.