Emir Sultan Hazretleri ve Kurban İbadeti: Teslimiyet, Paylaşma ve Bursa'daki Gelenekler

Emir Sultan Hazretleri Kimdir?

Emir Sultan Hazretleri, Osmanlı'nın kuruluş döneminde Bursa'da yaşamış en önemli mutasavvıflardan biridir. Asıl adı Şemseddin Muhammed el-Buhârî olan Emir Sultan Hazretleri, ilmi, güzel ahlakı ve tasavvuf anlayışıyla Bursa'nın manevi kimliğine derin izler bırakmıştır. Yıldırım Bayezid'in damadı olması ve yetiştirdiği talebeler sayesinde Osmanlı'nın manevi hayatında önemli bir yere sahiptir.

Emir Sultan Hazretleri'nin Kurban Anlayışı

Emir Sultan Hazretleri'ne ait olduğu kesin olarak tespit edilmiş, kurban ibadetini konu alan müstakil bir eser bulunmamaktadır. Ancak yaşadığı tasavvuf geleneği; ihlası, Allah'a teslimiyeti, infakı ve kul hakkına riayeti merkeze alan bir anlayışa sahiptir.

Bu anlayışa göre kurban;

• Allah'a yakınlaşma vesilesidir.
• Hz. İbrahim'in teslimiyetini hatırlatan büyük bir ibadettir.
• Paylaşmayı ve kardeşliği güçlendirir.
• Fakirlerin gözetilmesini sağlar.
• Allah rızası dışında hiçbir gaye taşımamalıdır.

Bursa'da Emir Sultan Türbesinde Kurban Kesme Geleneği Nereden Gelmektedir?

Bursa'da uzun yıllardır halk arasında devam eden bazı gelenekler bulunmaktadır. Bunlardan biri de bazı kişilerin bir dileği gerçekleştiğinde veya gerçekleşmesini umarak Emir Sultan Hazretleri'nin türbesi çevresinde kurban kesmeyi istemeleridir.

Bu uygulama, halk kültüründe "Emir Sultan'da kurban kesmek", "Emir Sultan'a adak adamak" veya "Türbede kurban kesmek" şeklinde ifade edilebilmektedir.

Bu noktada gelenek ile dinî hükmün birbirinden ayrılması büyük önem taşımaktadır.

İslam'da Türbede Kurban Kesmek Caiz midir?

İslam'a göre kurban ibadeti yalnızca Allah rızası için yerine getirilir.

Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

"De ki: Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir."

(En'âm Suresi, 6/162)

Bu ayet, kurban ibadetinin yöneltileceği makamın yalnızca Allah olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Dolayısıyla;

• Bir türbe adına,
• Bir veli adına,
• Bir zatın ruhuna ibadet kastıyla,
• Türbeden medet umarak

kurban kesmek İslam'ın tevhid anlayışıyla bağdaşmaz.

Bu konuda İslam âlimleri büyük ölçüde ittifak hâlindedir.

Peki Emir Sultan Hazretleri Adına Kurban Kesilebilir mi?

Hayır.

Emir Sultan Hazretleri de bütün büyük Allah dostları gibi insanları yalnızca Allah'a kulluğa davet etmişlerdir.

Onların öğrettiği din anlayışında;

• ibadet yalnızca Allah için yapılır,
• kurban yalnızca Allah adına kesilir,
• dua yalnızca Allah'a edilir.

Bu sebeple "Emir Sultan için kurban kesiyorum", "Türbe adına kurban kesiyorum" veya benzeri ifadeler İslami açıdan doğru değildir.

Türbe Ziyareti ile Kurban Birbirine Karıştırılmamalıdır

Bir Müslüman;

• Emir Sultan Hazretleri'nin türbesini ziyaret edebilir,
• Kur'an okuyabilir,
• Allah'a dua edebilir,
• geçmiş büyükler için rahmet dileyebilir.

Bunların tamamı İslam'ın izin verdiği davranışlardır.

Ancak kurban ibadeti bundan tamamen farklıdır.

Kurban, yalnızca Allah rızası için kesilir ve sevabı istenirse vefat etmiş kimselere bağışlanabilir. Bu durumda ibadetin muhatabı Allah'tır; türbe veya veli değildir.

Bursa'daki Gelenek Nasıl Doğru Anlaşılmalıdır?

Geçmişte bazı Bursalılar, adaklarını yerine getirdikten sonra kurbanlarını Emir Sultan civarında kesmiş veya etlerini o bölgede bulunan ihtiyaç sahiplerine dağıtmışlardır.

Bu uygulamanın amacı çoğu zaman türbeye kurban sunmak değil, o bölgedeki fakirleri sevindirmek ve manevi atmosferde ibadet etmekti.

Ancak zamanla kullanılan ifadeler yanlış anlaşılabilmiş ve sanki kurban Emir Sultan Hazretleri adına kesiliyormuş gibi bir algı oluşmuştur.

Bu nedenle din âlimleri, yanlış anlaşılmalara kapı aralamamak için şu ifadeyi özellikle tavsiye ederler:

"Kurban yalnızca Allah rızası için kesilir. Sevabı ise dileyen kimse tarafından vefat etmiş yakınlarına veya salih kullara bağışlanabilir."

Tasavvuf Büyükleri Böyle Bir İbadeti Tavsiye Eder miydi?

Emir Sultan Hazretleri, Üftade Hazretleri, Aziz Mahmud Hüdayi Hazretleri ve diğer büyük mutasavvıfların ortak çağrısı tevhid, ihlas ve Allah'a kulluktur.

Hiçbir güvenilir tarihî kaynakta bu zatların, kendileri adına kurban kesilmesini tavsiye ettiklerine dair sahih bir bilgi bulunmamaktadır.

Aksine onların bütün hayatı, ibadetlerin yalnızca Allah için yapılması gerektiğini anlatmakla geçmiştir.

Sonuç

Emir Sultan Hazretleri, Bursa'nın en kıymetli manevi şahsiyetlerinden biridir ve türbesini ziyaret etmek, Kur'an okumak, dua etmek ve Allah'tan rahmet dilemek dinen meşru davranışlardır.

Ancak kurban ibadeti yalnızca Allah rızası için yapılır. Türbeler, veliler veya herhangi bir kişi adına ibadet kastıyla kurban kesmek İslam'ın tevhid inancıyla bağdaşmaz.

Bu sebeple Bursa'da nesilden nesile aktarılan bazı gelenekler değerlendirilirken, dinî hüküm ile kültürel uygulamanın birbirine karıştırılmaması gerekir. En doğru yol; kurbanı yalnızca Allah için kesmek, ihtiyaç sahipleriyle paylaşmak ve sevabını dileyen kimselere bağışlamaktır.

Allah Teâlâ bizleri tevhid inancından ayırmasın, ibadetlerimizi ihlasla kabul buyursun.
Âmin.